پنج شنبه , ۲۷ مهر, ۱۳۹۶
خانه / یادداشت / آشنایی با تاریخ ایران

آشنایی با تاریخ ایران

1-%d8%b2%d8%b1%d8%aa%d8%b4%d8%aa

در سلسه مباحث مربوط به «زرتشت» در بخش اول (آشنایی با تاریخ زرتشت و ایران) فصل اول (تاریخ زرتشت و نقد آن) به پایان رسید و هم اکنون وارد فصل دوم تحت عنوان (آشنایی با تاریخ ایران) می‌شویم.

فصل دوم آشنایی با تاریخ ایران

از خواننده گرامی انتظار می‌رود با مطالعه این فصل بر امور زیر تسلط یابد:

  1. وجه تسمیه ایران، تعداد جمعیت، اقوام و زبانهای موجود در ایران.
  2. با تاریخ ایران از آغاز تا عصر مادها، مادها و هخامنشیان آشنا گردد.
  3. دلائل موافقین و مخالفین زرتشتی بودن هخامنشیان را بداند.
  4. با دلائل تاریخی رد و یا قبول ذوالقرنین یا پیامبری کوروش آشنا گردد.
  5. تخولات دین زرتشتی در دوران ساسانی را بداند.
  6. علت پیروزی لشکر اندک مسلمانان درمقابل اسلام لشکر عظیم ایران را بداند.
  7. با دلایل عدم گسترش سریع اسلام در ایران علیرغم همکاری ایرانیان با سپاه اسلام آشنا گردد.
  8. با دو اتهام دشمنان مبنی بر کتابسوزی و از بین بردن مراکز علمی در ایران توسط مسلمین و گسترش اسلام در ایران با زور و شمشیر آشنا شده و دلایل آن را بداند.
  9. عوامل رشد چشمگیر اسلام در ایران و افول آئین زرتشتی را بداند.

تاریخ ایران

اینکه ما ایرانیان از چه زمانی ایرانی شدیم و ماهیتمان چیست، از اهمیت زیادی برخوردار است. چرا ما در سه چهار هزار سال همیشه خودمان را ایرانی دانسته‌ایم؟ و الآن هم با وجود پذیرش اسلام باز خود را مسلمان ایرانی می‌دانیم! برای پی بردن به این سوالات راهی نیست جز اینکه با جغرافیا، اقوام، ادیان و تاریخ این مرز و بوم ولو در حد گذرا مطالعه و آشنایی داشته باشیم.

ایران، جغرافیا، وجه تسمیه و اقوام

ایران کشوری در جنوب غربی آسیا و در منطقه خاورمیانه با ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع وسعت (هجدهم درجهان) و بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۲ دارای جمعیتی حدود ۷۷٬۱۸۹٬۶۶۹ تن است. پایتخت، بزرگ‌ترین شهر و مرکز فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اداری ایران، تهران است. ایران از شمال با جمهوری آذربایجان، ارمنستان و ترکمنستان، از شرق با افغانستان و پاکستان و از غرب با ترکیه و عراق همسایه است و همچنین از شمال به دریای خزر و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود می‌شود.

۱- نام، اقوام و زبان در ایران

در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام های سرزمین و جغرافیا، نام‌های ایران بوده است. واژه ایران (به پارسی باستان «آئیریَه‌نا» به پارسی میانه، تلفظ با یا مجهول (ERANSAHR، و برگرفته از کلمه «آریانام خَشتَرام» و به معنای «سرزمیین آریاییان» است که در گذر زمان به ایرانشهر و سپس در دوره ساسانی به ایران تبدیل شده است.)

ایران در عرصه جهانی تا سال ۱۹۳۵ رسما «پرشیا» نامیده می‌شد. در آن سال پهلوی اول دستور داد تا نام جهانی کشور نیز مانند نام بومی آن، «ایران» بشود. این تصمیم مورد اعتراض گروهی از سیاستمداران و پژوهشگران قرار گرفت که معتقد بودند این کار موجب ایجاد شکاف بین پیشینه تاریخی کشور با ایران امروز می‌شود. در نهایت محمدرضا پهلوی در سال ۱۹۵۹ اعلام کرد که هر دو نام قابل استفاده است.[۱]

در ایران امروز از اقوام زیادی من جمله: فارسی زبانان، آذری، کرد، لر، بختیاری، بلوچ، مازندرانی، گیلک، قشقایی، عرب، لک، تالشی، ترکمن، خلج، آشوری، کلدانی، مندایی (صائبی) ، تات، گرجی، سیستانی، ارمنی و یهودی تشکیل شده است.

تخمین‌های کتابخانه کنگره به این ترتیب هستند: پارسی (۶۵%) آذری (۱۶%) کرد (۷%) لر (۶%) عرب (۲%) بلوچ (۲%) ترکمن (۱%) گروه‌های ترک تبار قبیله ای همچون قشقایی (۱%) و گروه‌های غیر ایرانی و غیر ترک همچون ارمنی، آشوری و گرجی (کمتر از ۱%). طبق آمار آنها فارسی به عنوان زبان مادری توسط حداقل ۶۵% جمعیت و به عنوان زبان دوم توسط بخش بزرگی از ۳۵% گویش می‌شود. بزرگ‌ترین گروه‌های زبان ایرانی را فارسی، ترکی آذربایجانی، کردی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی، خلجی، تالشی، لری، بختیاری، عربی، بلوچی، لکی، دیلمی، تاتی، ارمنی، آشوری، مندایی، گرجی، عبری، کلدانی و … تشکیل می‌دهند.[۲]

۲- تاریخ

به دلیل غنی بودن تاریخ ایران و ضرورت آشنایی با آن در مباحث بررسی و نقد باستان ستائی و زرتشتیگری، در این بخش تنها خلاصه‌ای از هر دوره بیان می‌شود.

تاریخ ایران را به چهار بخش اصلی تقسیم می‌کنند:

الف) از آغاز تا عصر مادها

ادوار پیش از تاریخ ایران به سه دوره دیرینه سنگی (۲۰۰-۸۰۰هزار سال قبل) میان سنگی (۲۰۰-۴۰ هزار سال قبل) نو سنگی (۴۰-۱۸ هزار سال قبل) تقسیم می‌شود. دوران نوسنگی برابر با کوچ انسان هوشمند به ایران است. آثار این دوره در اطراف کرمانشاه، خرم آباد، مرودشت و کاشان یافت شده است.[۳]

و در قالب تمدن و شهر نشینی آثار قبل از مادها عبارتست از:

۱- تمدن شهر سوخته

به باور برخی باستان شناسان این شهر را باید کهن ترین شهر جهان دانست، چراکه معدود شهرهای پیش از آن، از نظر امکانات و اصول شهر نشینی با آن قابل مقایسه نیستند.[۴]

۲- تمدن جیرفت

تمدن جیرفت یا شهر نشینی جیرُفت نام یافته های باستانشناسی تازه‎ایست که در استان کرمان ایران در نزدیکی جیرفت و هلیل رود . این تمدن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش (پیش از تمدن بین النهرین) است.[۵]

۳- سایر تمدن‌ها عبارتند از: تپه سیلک، اورارتو، کاسی‌ها، تپه گیان و تمدن عیلام.

ان شاءالله در ادامه به بررسی نسبتا مفصل «مادها و هخامنشیان» ، و اینکه آیا هخامنشیان زرتشتی بودند یا خیر و … خواهیم پرداخت.


[۱] . محمدرضا محسنی، پان ترکیسم ایران و آذربایجان، انتشارات سمرقند، ص۷۱ و ۲۱۲٫

[۲] . library of congress – federal research Division. “Ethnic Groups and Languages of Iran”. Archived from the original on6 may 2012. http://www.webcitation.org

[۳] . akbarzadeh pejman. 2005 <a note on the terms Iran and petrsia payvand news

[۴] . مقاله «آغاز تمدن در ایرن» از روزنامه اعتماد ملی شماره۷ تیرماه.

[۵] . during two seasons of excavation Caldwell unearthed 7 different section of the massive 700 year old village. He also discovered the oldest known center for copper smelying and bread baking ovens in the word. The south-western part of iran was part of the fertile crescent where most of humanitys first major crops were grown. 700 years old jars of wine excavated in the zagors mountains of 700 year old settlements such as sialk are futher testament to this

فرآوری: حمیدرضا صادقی

مطلب پیشنهادی

شعری از سیده حسنی حسینی طهرانی

مانده ام تنها و مضطر، در میانم هشتاد زن

تنها و مضطر مانده‌ ام تنها و مضطر، در میانم هشتاد زن آه خواهر، اشک …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *